Het patellofemoraal pijnsyndroom (PFSS), ook bekend als patellofemoraal pijnsyndroom (PFPS), is een veelvoorkomende aandoening met pijn aan de voorkant van de knie, rond de knieschijf (patella). Het treft zowel actieve mensen, zoals sporters, als minder actieve mensen, maar komt vooral voor bij tienermeisjes en jongvolwassenen. Het PFSS ontstaat door een verkeerde beweging van de knieschijf over het dijbeen tijdens activiteiten zoals hardlopen, hurken of traplopen, waardoor de druk op het gewricht toeneemt. Anders dan veel knieblessures wordt het PFSS meestal niet veroorzaakt door één specifiek trauma, maar ontwikkelt het zich geleidelijk door herhaalde belasting van het kniegewricht.

Verschillende factoren kunnen bijdragen aan het PFSS, waaronder spieronevenwicht, overbelasting, ongeschikt schoeisel of uitlijningsproblemen van de benen. Vooral zwakke dijspieren (quadriceps) of stijfheid in de heupen en hamstrings kunnen de belasting van het patellofemorale gewricht vergroten. De aandoening komt vaak voor bij mensen die activiteiten uitvoeren met veelvuldig buigen van de knie, zoals hardlopen, fietsen of springen – dezelfde herhaalde belasting die ook achter de loperknie zit. Het PFSS kan echter ook mensen met een zittende leefstijl treffen die weinig spierkracht of een slechte houding hebben.

Het kenmerkende symptoom van het PFSS is een doffe, zeurende pijn rond de knieschijf die tijdens lichamelijke activiteit vaak erger wordt. Betrokkenen kunnen last hebben bij het op- of aflopen van trappen, bij hurken of bij langdurig zitten met gebogen knieën (een verschijnsel dat bekendstaat als het “bioscoopteken”). In ernstigere gevallen kunnen ook zwelling en een schurend of knappend gevoel in de knie optreden. Ondanks de klachten is de prognose van het PFSS meestal goed en herstellen de meeste mensen met de juiste behandeling en revalidatie.

De behandeling van het PFSS richt zich meestal op het verminderen van pijn, het verbeteren van de kniefunctie en het voorkomen van verdere belasting van het patellofemorale gewricht. De eerste aanpak bestaat vaak uit rust, ijs en ontstekingsremmende medicatie om pijn en zwelling te verlichten. Fysiotherapie-oefeningen die de quadriceps, hamstrings en heupspieren versterken, spelen een cruciale rol bij het herstel. In sommige gevallen kunnen orthopedische hulpmiddelen, zoals kniebraces of steunzolen op maat, worden aanbevolen om uitlijningsproblemen te corrigeren. Een geleidelijke terugkeer naar activiteit, waarbij pijnlijke bewegingen worden vermeden, is essentieel voor herstel op lange termijn. In zeldzame gevallen kan een operatie worden overwogen als conservatieve behandelingen niet aanslaan.

Over het algemeen kunnen de meeste mensen met PFSS bij een passende behandeling en een geleidelijke terugkeer naar lichamelijke activiteit volledig herstellen zonder blijvende complicaties. Het is belangrijk te weten dat sporten met lichte pijn doorgaans acceptabel is, zolang de klachten tijdens of na de training niet verergeren. Succes op lange termijn hangt af van het behouden van een goede spierkracht, flexibiliteit en een correcte biomechanica tijdens lichamelijke activiteiten.